W Finlandii saun jest więcej niż samochodów, a wizyta w saunie należy tam do codziennych nawyków, jak poranny prysznic. Sauna fińska opiera się na suchym, intensywnym cieple z pieca z rozgrzanymi kamieniami, które polewa się wodą. To właśnie ona stoi za większością domowych saun w Polsce i wokół niej narosło najwięcej pytań: z czego jest zbudowana, czym różni się od kabiny na podczerwień i jak korzystać z niej, żeby naprawdę odpocząć.
Saunę fińską montowaliśmy w niejednym mieszkaniu, łazience i ogrodzie. W tym tekście jest jej historia, budowa od drewna po kamienie i przebieg spokojnie poprowadzonej sesji.
Sauna fińska w skrócie
Skąd pochodzi sauna fińska
Finowie korzystają z saun od ponad dwóch tysięcy lat, a w grudniu 2020 roku UNESCO wpisało fińską kulturę sauny na listę niematerialnego dziedzictwa ludzkości. To pokazuje, jak głęboko ta tradycja siedzi w codzienności. Sauna nie była tam nigdy rozrywką od święta. Służyła do mycia, odpoczynku, a dawniej także do leczenia i odbierania porodów, bo gorące, czyste wnętrze było najbardziej higienicznym miejscem w gospodarstwie.
Najstarsza odmiana to savusauna, czyli sauna dymna. Nie ma komina: drewno pali się pod stosem kamieni, a dym wypełnia całe pomieszczenie i nagrzewa je przez kilka godzin. Przed wejściem dym się wywietrza, zostaje ciepło, zapach drewna i miękka faktura powietrza. Współczesne sauny mają piec elektryczny albo opalany drewnem, więc obsługa jest prostsza niż przy savusaunie. Rozgrzane kamienie wciąż robią całą robotę: oddają ciepło, a człowiek siedzi w suchym powietrzu i się rozgrzewa.
Z fińskiej tradycji pochodzi też zwyczaj, który dziś wraca w Polsce pod hasłem morsowania: po wyjściu z gorącej sauny ludzie zanurzają się w zimnym jeziorze albo śniegu. Naprzemienne ciepło i chłód to klasyczny rytuał, który Finowie traktują równie naturalnie jak poranną kawę.
Jak zbudowana jest sauna fińska
Sauna fińska opiera się na czterech elementach: drewnie, piecu, kamieniach i wentylacji. Każdy z nich wpływa na to, jak ciepło się rozkłada i czy w środku da się wysiedzieć dłużej niż kilka minut.
Wewnątrz ławy montuje się na dwóch poziomach. Wyżej jest goręcej, niżej łagodniej, więc każdy dobiera wysokość pod siebie. Ważne jest też, żeby drewno na ławach było gładkie i pozbawione sęków, bo to ten element ma najdłuższy kontakt ze skórą. Modele przystosowane do wnętrza domu są w kategorii sauny wewnętrzne.
Zobacz pełną ofertę: sauny wewnętrzne ›
Sauna fińska a sauna na podczerwień
Najczęstszy dylemat przy zakupie to wybór między sauną fińską a kabiną na podczerwień. To dwa różne urządzenia, choć obu używa się do rozgrzania ciała. Sauna fińska nagrzewa powietrze wokół Państwa do wysokiej temperatury. Sauna na podczerwień grzeje ciało bezpośrednio promiennikami, przy niższej temperaturze powietrza, i szybciej jest gotowa do użycia.
| Cecha | Sauna fińska | Sauna na podczerwień |
|---|---|---|
| Źródło ciepła | Piec z kamieniami | Promienniki podczerwieni |
| Temperatura | Wysoka, 70-100°C | Niższa, zwykle 40-60°C |
| Polewanie kamieni | Tak, löyly | Nie |
| Czas nagrzewania | Dłuższy | Krótki |
Nie ma tu lepszego i gorszego rozwiązania. Sauna fińska daje mocniejsze, bardziej tradycyjne doznanie i pozwala na rytuał z polewaniem kamieni. Kabina na podczerwień jest łagodniejsza i szybciej gotowa, więc bywa wygodniejsza dla osób, które źle znoszą wysoką temperaturę. Wybór zależy od tego, jakiego ciepła Państwo szukają.
Löyly, czyli serce fińskiej sauny
Löyly to fińskie słowo na falę pary, która unosi się po polaniu rozgrzanych kamieni wodą. W spoczynku sauna fińska jest sucha, wilgotność trzyma się w okolicach 10-20 procent. Chochla wody wylana na kamienie zmienia to na kilka sekund: wilgotność skacze, a gorące powietrze mocniej osiada na skórze. To właśnie ten moment większość osób kojarzy z saunowaniem.
Dobra rada
Wodę polewa się małymi porcjami, jedna chochla na raz, i czeka chwilę między kolejnymi. Naraz robi się nieprzyjemnie gorąco, a kamienie potrzebują czasu, żeby odbudować temperaturę. Do wody można dodać kilka kropli olejku saunowego, ale nigdy nie leje się jej na elementy elektryczne pieca.
Ilość pary reguluje się samą wodą, więc to Państwo decydują, czy sesja ma być sucha, czy bardziej wilgotna. Ta kontrola odróżnia fińską saunę od łaźni parowej, w której wilgotność jest stała i bardzo wysoka.
Jak korzystać z sauny fińskiej krok po kroku
Dobra sesja w saunie to nie wyścig na wytrzymałość. Chodzi o spokojne rozgrzanie ciała, schłodzenie i odpoczynek, najlepiej w kilku rundach. Tak wygląda to w praktyce:
Przez całą sesję trzeba pić wodę, bo organizm sporo jej traci z potem. Alkohol i sauna to złe połączenie. Jeśli w trakcie pojawi się zawrót głowy albo mocne kołatanie serca, wychodzi się od razu. Sauna ma odprężać, nie męczyć.
Sauna fińska w domu i w ogrodzie
Saunę fińską można ustawić wewnątrz domu albo na zewnątrz, a oba rozwiązania mają sens. Sauna we wnętrzu mieści się w łazience, w piwnicy albo w wydzielonym kącie i jest dostępna od ręki, niezależnie od pogody. Sauna w ogrodzie daje za to coś, czego nie zastąpi żadne pomieszczenie: wyjście prosto na świeże powietrze albo do zimnej wody po gorącej rundzie.
Sauna ogrodowa w formie beczki jest projektowana z myślą o ustawieniu na zewnątrz, blisko tarasu lub miejsca do schłodzenia.
Sauny zewnętrzne najczęściej mają formę drewnianej beczki lub niewielkiego domku i są przystosowane do pracy na mrozie. Modele na zewnątrz znajdą Państwo w kategorii sauny zewnętrzne, a wszystkie typy razem w dziale sauny.
Zobacz pełną ofertę: sauny zewnętrzne ›
Przy wyborze miejsca liczą się trzy rzeczy: dostęp do prądu, stabilne i równe podłoże oraz zaplanowanie, gdzie będą się Państwo schładzać po wyjściu. Saunę ogrodową warto ustawić blisko tarasu albo wejścia do domu, żeby zimą nie pokonywać daleko drogi w samym ręczniku.
Komu sauna fińska może nie służyć
Sauna fińska służy większości zdrowych osób, ale wysoka temperatura mocno obciąża krążenie i nie każdemu jest wskazana. Ostrożność zalecamy szczególnie przy chorobach serca i nadciśnieniu, w czasie ciąży, przy ostrych infekcjach z gorączką oraz u małych dzieci, które gorzej znoszą przegrzanie. To nie są przeciwwskazania bezwzględne dla wszystkich, ale sytuacje, w których lepiej najpierw zapytać lekarza niż zgadywać.
Jeśli mają Państwo wątpliwości co do swojego stanu zdrowia, krótka rozmowa z lekarzem przed pierwszą sesją rozwiewa większość obaw. Saunę zawsze zaczyna się łagodnie, od niższej ławy i krótszej rundy, a intensywność zwiększa wraz z przyzwyczajeniem ciała.
Najczęstsze pytania o saunę fińską
+Ile trwa jedna sesja w saunie fińskiej?
Pojedyncza runda to zwykle kilkanaście minut, a cała sesja składa się z dwóch lub trzech rund przedzielonych schłodzeniem i odpoczynkiem. Czas dobiera się do samopoczucia, nie do stopera. Z sauny wychodzi się, gdy ciało daje sygnał, że wystarczy.
+Jak często można korzystać z sauny fińskiej?
Wiele osób korzysta z sauny raz lub kilka razy w tygodniu i traktuje to jako stały rytuał. Częstotliwość jest kwestią indywidualną i samopoczucia. Najważniejsze to słuchać ciała, pić dużo wody i nie łączyć sauny z alkoholem.
+Sauna fińska czy na podczerwień, co wybrać?
Sauna fińska daje mocne, tradycyjne ciepło z polewaniem kamieni i wyższą temperaturą. Sauna na podczerwień grzeje łagodniej, przy niższej temperaturze, i szybciej jest gotowa. Osoby, które dobrze znoszą gorąco, częściej wybierają wersję fińską, a wrażliwsze na ciepło, podczerwień.
+Jakie drewno jest najlepsze do sauny fińskiej?
Na ławy i wnętrze stosuje się drewno, które słabo nagrzewa się w dotyku i nie wydziela żywicy. Najczęściej są to osika, abachi, cedr i olcha. Dzięki temu można usiąść na ławie nawet przy wysokiej temperaturze bez ryzyka poparzenia.
+Czy saunę fińską można mieć w domu lub mieszkaniu?
Tak. Sauny wewnętrzne projektuje się z myślą o łazienkach, piwnicach i wydzielonych pomieszczeniach. Potrzebny jest dostęp do prądu, stabilne podłoże i wentylacja. W mieszkaniu sprawdzają się kompaktowe modele, dobrane do dostępnej przestrzeni.
Pomożemy dobrać saunę fińską
Zastanawiają się Państwo, która sauna sprawdzi się u Państwa w domu lub ogrodzie?
Prosimy o kontakt. Pomożemy dobrać saunę do dostępnego miejsca, liczby osób i sposobu, w jaki chcą Państwo z niej korzystać. Doradzimy też, co warto dokupić na start. Bez zobowiązań.
☎ 517 118 511 • ☎ 797 822 933 • ✉ sklep@lazienkidlaciebie.pl
Źródła
UNESCO, Sauna culture in Finland (lista niematerialnego dziedzictwa, 2020)
telefon:
e-mail: sklep@lazienkidlaciebie.pl
poniedziałek - piątek od 8:00 do 22:00